MARISONG.RU

Муро, муро тый от лий гын...

/** *
*
* * * * * * * * * * * * * * *
Get Adobe Flash player
* *
* *
*
*
*/

Ӱярня 2021

Кушкыжмо, 30 Ӱярня 2021

Лӱддымӧ поэт да тале ковай. Сабанцев-Ояр але Качыри бавай...

Рейтинг:   / 0

Лӱддымӧ поэт да тале ковай. Сабанцев-Ояр але Качыри бавай…

                      «Идалыкысе муро — 2020» деч вара. Ӧрын. Ойганен. (Ончыко 2021 № 3)Onchiko 3 2

Канде монитор воктене

Шинчылтам ораде гай:

Калык моктымо йӱк дене

Сеҥыш «Качыри бавай»?!

     Ты «мур» манме, кудым сценыш

     Лишкыжат кондаш ок лий,

     Ончылтен чылаштым, сеҥыш –

    Тӱня кайыш унчыли?

Ончалам мый шӱлык темын:

Сай, шотан артист-влакшат

У ий кож йыр пӧрдмӧ семын

«Качери» йыр тавалтат.

         Марий калык. Мо тый лийыч?

         Пӱркытла нӧлтшаш олмеш

          Ӱнаретше ий гыч ийыш

          Лунчырген, пытен толеш.

Радио шукта пожалтын –

Витараш пижеш: ля-ля…

Окмакат лият, пожале,

Тыгай «муро» ден пярля.

         Муро веле мо? Ончалза:

          Саргая олян-олян

         Але марте тӱзланалше

          Шочмо чылнымут алан…

Ужынас пӱртӱс гыч: кушко

Туто пырче огеш воч,

Вик шарла оккӱллык кушкыл –

Ир лопшудо да урвоч…

         Сылнымут нурат тыгае:

         Сай мутна пыта аман,

         Да пошат коншудо гае

         «Почела-муть», шӱкшак «роман»

«Юмо дечын ю вий патыр» -

Сугыньлен коден Чавайн.

Пытыш моли, ӱштылалын,

Чонышто ты мут-авай?

         Тидлан веле йӧрена мо,

          Почешна кунам ыҥгай

         Лӱмдыл, игыдт кычкыралыт:

         «Эй, тый, «качери-бавай»!

Кече дек огеш мо викте

Оҥгыр йӱкшым чон турий,

А кодеш тугакак икте:

«Марийлан, айда, «ярий…»?..

         Намысетым помыжалте,

        Родо-таҥ, шонен айват:

       Шкендым шке кунам от жапле,

       Ок пагале нигӧат.

Улшыжат йомеш мо йыклык?

Иша шӱмым керемла

Кочо шӱлык – йыр окмаклык

Шке пайремыжым пайремла…

 

Тиде почеламут Ончыко журналын 3 номерыштыже печатлалтын. Марий Элын калык поэтше Геннадий Сабанцев –Ояр возен. Пытартыш жапыште писатель, поэтна-влак шукыж годым дифирамбе –шамычым гына возат. «Тыште мыскарам чыкалтем. Чыланыштын илымышт шуеш да кочмышт. Кум гана, а южгунамже и нылыт. Тиде кечылан, а арнялан огыл». А почеламут пеш чапле, оҥай да жапыштыже лекше. Но тудо годымак мый Качыри бавайым мыскылмем, вурсымем  ок шу. Тудо кызытсе жаплан лач мемнан ончыкта. Вет ме! тыгай улына. Шкеже шылын шинчын ушан ойым ойлена. Но лач пел марий веле кодынна. Шукышт лач и кутырат, пеле-пуле. «Ончылеҥ-влак»  телевидений да радиошто  мотор да чапле улына, а шкеже лач Качыри бавай.

Но умбакыже…лучо «Ончыко» журналым 3 номерыжым кидышке налза. Тушто Геннадий  Сабанцев-Ояр и коронавирусым локта, айдеме нерген шоналта, пиал нергенат шонкала. Икманаш, мутсаскажым лудын чапле «вуй модыш» касым эртареда.

Кушто муаш маныда. Тиде еҥ деч йодса. Игорь Попов — тӱҥ редактор.

тӱрысрак

Изарня, 18 Ӱярня 2021

Виталий ЯНДЫГАНОВ. Биографий

Рейтинг:   / 0

Виталий ЯНДЫГАНОВ – самодеятельный композитор,  автор, мурызо да баянист

iandiganovЯндыганов Виталий Захарович 1952 ий 10 январьыште МАССР У Торъял район Какшамбал (Кокшембал)  ялыште шочын.

1959–1963 ийлаште  Ӧркансола тӱҥалтыш школышто тунемын

1963–1967 ийлаште – Нурмо кыдалаш школышто.

9 классым тунем лекмек 1967–1969 ийлаште Оршанке педучилищыште шинчымашым поген. Тазалыклан верчын кая.

1969–1970 ийлаште Тошто кыдалаш школышто тунемеш.

Школ деч вара вигак школышто кодеш. 

1970 −2004 ийлаште  Тошто Торъял кыдалаш школышто музыко да физкультурым туныктен.

1972 ий ий гыч кызытсе марте тыгак Тошто Торъял тӱвыра пӧртыштӧ аккомпаниаторат, худоственный вуйлатышат лийын,  директор сомылымат шуктен.

1992–1997 ийлаште Марий педагогике институтышто тунемеш (заочно). Исторический факультетыште шинчымашым пойдара.

1973 ийыште ӱдырым налеш. 4 йочаже уло. 3 эрге да 1 ӱдыр.

 

2017 — Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын чап грамотыжо

Шкенжым ойлымыж гыч 100 наре мурым возен. Кызытеш икмыняр мурыжо шке возымыж дене Марий Эл радишто йоҥгат.

Тошто Торъял клубышто аккомпаниатор семын «Ший оҥгыр» да «Кас гармонь» ансамбль-влаклан шоктымыж годым тӱрлӧ фестивальлаште баянист да солист семын выступатлен. Лауреат да диплом дене палемдалтын.

Виталий Захарович  У Торъялыште Анатолий Булыгин лӱмеш фестивальын лауреатше, Нижний Новгород олаште, Медведево поселкышто эртыше фестиваль-влакын дипломантше  лийын.

Тудо ансамбль дене пырля Киров область Пижанке район Марий Ошаевошто эртыше регион кокласе «Пеледыш пайремын» (2014), Килемар район Арде селаште  регион кокласе «Земля предков» фольклор да этнографий пайремын (2014), Нижегордский область Тоншаево поселкыште фольклор коллектив-влакын «Радуга марийской культуры»  конкурсын, да моло конкурс да фестивальлаште участник лийын.

 

 

тӱрысрак

Шочмо, 15 Ӱярня 2021

ТОВЛО кече... 5 апрель 2021

Рейтинг:   / 0

  images/TOVLO keshe 2021 - 2.jpgЧылалан ПОРО лийже. Таче  ик шонымаш дене вашкем. 14 февральыште йӧратымаш кече эртен кайыш. Но тудо чонлан содыки кӱчымырак чучеш. Мыланна марий семын шкенан пайрем, лач марий дене кылдалтше кече кӱлеш дыр…
Тыгай шонымаш шукертак толын. 5 апрельыште айста ТОВЛО кечым палемдена. Йӧратымаш кечым.
Википедий лаштыкышке пурен ( https://mhr.wikipedia.org/wiki/Товло_кече_) ончалын кертыда.
Тиде пайремым умбакыже шараш кӱлеш. Самырык-влак, тендан уш-акылда, шонымашда (идейда) кӱлеш!

Кугурак-влакат ушныза. Шонымашым темлыза.

Айста тиде кечым Марий Талешке кече (https://mhr.wikipedia.org/wiki/Марий_Талешке_) але
Марий Тиште кече ( https://mhr.wikipedia.org/wiki/Марий_тиште_) семын кумдан палемдаш тӱҥалына. 

тӱрысрак

Шуматкече, 13 Ӱярня 2021

Игорь Антропов, Александр Лопкин, Ольга Богачева да Светлана Сушкина…

Рейтинг:   / 0

                           «ОНЧЫКО» журналын у номерже лектын!

images/Onchiko 1.jpgТыште шуко лудаш уло. Но мый лач марий мурым йӧратыше да мурызо-влакым пагалыше-влаклан палдарымашым ыштынем.

Тиде гана марий мурызо-влаклан пӧлеклалтше статья-влак  ятырак уло. Фото-влакат пеш сылне улыт да чеверын койышланат.

Теве комышто, ончылно, Марий Эл радион «Идалыкысе муро −2020» фестивальыште Гран-прим сеҥен налше Игорь Антропов, а шеҥгелне  марий мурызо да гармоньчо Александр Лопкин,  мурызо да кӱслезе Ольга Богачева. Ольга нерген тыгак статьям лудын кертыда.

Мурызо нерген шомак лекте гын Марий Элык калык артисткыже Светлана Сушкина нерген пеш чапле интервью уло. Мучашыштырак ното дене палдарыме Николай Изергинын «Теле вальс» мурыжо.  А мурым возышо-влак Христина Александрован сылне почеламутшо-влакым  лудын кертыт.  Ала мурым шочыктат?  Икманаш журналым кучаш да куанен лудаш веле тыланда кодеш.

«Ончыко» журнал дене кылым ышташ шонеда гын В контакте сайтышке пурыза. Лудаш кумылан-влак книга савыктышын сайтыштым ончал кертыда.  http://maribook12.ru

images/Onchiko 2 -.jpg images/Onchiko 3.jpg   

тӱрысрак

Шуматкече, 06 Ӱярня 2021

Геннадий ГРИГОРЬЕВ. Биографий

Рейтинг:   / 0

Геннадий ГРИГОРЬЕВ. Самодеятельный автор, мурызо, бард.

Григорьев Геннадий Владимирович 1959 ий 25 майыште Марий АССР, Параньга районысо Усола ялеш шочын.

1966 ийыште Параньга поселкысо интренат-школын икымше классышкыже каен.

1970–1976 ийлаште Олор кыдалаш школышто шинчымашым поген.

1976 ийыштен тиде школым пытарен да Усола ялысе «Дружба»колхозышто паша ышташ тӱҥалын

1979 −1981 ийлаште Ежово селасе Марий совхоз-техникумышто (кызыт Марий аграрный колледж) зоотехник-организаторлан тунемын. Тудым пытарымеке, «Дружба» колхозышто ферме вуйлатышылан тыршен, умбакеыже Крым областьысе ик озанлыкыште зоотехник-селекционерлан пашам ыштен.

1986 ийыште Йошкар-Олаште илаш куснен да, пенсийыш лекмешкыже, КПД ден ЖКО-што кровельшиклан, бригадирлан ыштен.

Икымше мурым 1976 ийыште возен. Тӱрлӧ жапыште Усола, Олор ялласе, Крым областьысе ВИА-лаште бас-гитаре дене шоктен да мурен. 200 наре мурын авторжо. Эн палымыже –«Ош куэ».

2009 ийыште поэтессе Раисия Сунгурова дене пырля «Ме марий улына» мурым возеныт (А. Речкин, А. Ибулаев мурат). Тиде муро – марий самырыктукым слётын гимнже.

Геннадий Григорьев 2007 ий гыч Республикысе марий тӱвыра рӱдер пелен «У муро» студийым вуйлата. (тылеч ончыч «Югорно» бард-клубын  вуйлатышыже лийын). Тиде студий кызыт палыме шуко мурызын кушташ полшен. Нунын коклаште Александр мамаев, Ольга Якимова, Виткория Тихонова, Полина Савельева, Ольга Богачёва, Татьяна Фоминых да молат улыт.

Геннадий Григорьев – шуко авторский муро фестивальын лауреатше Тудо Киров областьысе Вятские Поляны, Коми республикысе Сыктывкар, Пермь кундем Кудымкар олаште, Марий Элысе Яльчик ер воктене эртыше муро пайремлаште усталыкшым ончыктен. Тылеч посна Башкортостанысе, Татарстанысе, Удмутрийысе, ХМАО-Юграсе мураланлаште выступатлен.

Геннадий Григорьев – кок почеламут книган авторжо: «Корныеҥ» (2009) да «100 да 50 йолагай почеламут» (2010). Муро-влакше 10 утла сборникыш да шуко дискыш пурталтыныт. Мыскара почеламутшо-влак ятыр гана «Ончыко» журналыште, «Марий Эл» ден «Кугарня» газетлаште печатлалтыныт.

Геннадий Григорьев шке жапыштыже «У вий» ушем ден МАФУН-ын чолга участникше лийын. Удмуртийыште, Мордовийыште, Йошкар-Олаште нунын эртарыме шуко фестиваль ден слётышто шкенжым ончыктен.

 Материалым

Григорьев Геннадий Владимирович родился 25 мая 1959 года в деревне Усола Параньгинского района Марийской АССР. В 1966 году начал учится в Параньгинской школе-интернате. В 1970–1976 годы учился в Олорской средней школе, после ее окончания начал работать в колхозе «Дружба». В 1979–1981 годы учился на зоотехника-организатора в Ежовском совхоз- техникуме. После окончания техникума работал заведующим Усолинской фермой. Далее его судьба забросила в Крымскую область.Там он работал в одном из хозяйств зоотехником-селекционером.Но его всегда тянуло на Родину и в 1986 году он возвращается и устраивается работать на стройку, где он проработал до пенсии. Хотя он работал на стройке, его душа всегда тянулась к музыке. Люди старшего поколения деревни Усола помнят, в свое время при Усолинском СДК работал ВИА «Юность», которым руководили в разное время Сунгуров О. С.,Зайцев Ю. А., Григорьев Г. В.В этом ВИА играли и пели Григорьев А. Х., Кузьминых А. Д., Зайцев О. Н., Кузьминых Н. М., и другие. А Геннадий Григорьев не только играл, но писал слова и музыку песен. Самая знаменитая песня того времени «Ош куэ» (Белая береза). Какое это было прекрасное время! Остается только вспоминать! Дискотеки проходили под живую музыку, на танцы приезжала молодежь с близлежащих деревень, с концертом объездили большинство районов республики. Концерт всегда начинался и заканчивался песней «Усола», слова и мелодию, к которой написал Геннадий Григорьев. Сейчас эта песня является гимном деревни Усола. Геннадий автор более 200 песен. В его песнях звучит тема любви к родной стороне, размышления о смысле жизни, о любви. В 2009 году вместе с поэтессой Раисией Сунгуровой написали песню, »Ме марий улына «, (Мы марийцы),которая стала гимном слета марийской молодежи. С 2007 года он возглавляет в Центре Марийской Культуры студию »У муро «(Новая песня). Также он возглавлял бард-клуб «Югорно» («….»). Этот клуб вывел на сцену республики таких известных певцов-Виктория Тихонова, Татьяна Фоминых, Александр Мамаев,Ольга Якимова и многих других. Геннадий Григорьев-лауреат многих фестивалей авторской песни. Свое мастерство он показывал на фестивалях и концертах в Кировской области, в республиках Коми, Башкирии, Татарстане, Удмуртии, в Пермском крае, ХМАО, в Марий Эл он со своими песнями объездил все районы. Награжден многочисленными грамотами, дипломами. Он автор 2-х книг со стихотворениями. Его песни вошли в 10 сборников, юмористические стихи неоднократно печатались в журнале «Ончыко», (ВПЕРЕД), в газетах «Марий Эл», «Кугарня» (Пятница).Также в свое время Геннадий был активным участником марийской молодежной организации «У вий» (Новая сила). Его песни, стихи звучат со сцен клубов, концертных залов. В родной деревне Усола его не забывают, приглашают на праздники, на мероприятиях звучит его гимн-песня «Усола».

Светлана Ларионова, художественный руководитель Усолинского СДК.

тӱрысрак